Cadı Avı Soykırım mı Değil mi?

İnsan hakları,özgürlük diye geçinen Avrupa'nın kara geçmişinden izler...

Cadı Avı Soykırım mı Değil mi?

Cadı avı; cadı olduğuna inanılan kimselerin yakalanması, yargılanarak veya yargılanmadan cezalandırılması olayıdır. Tarihte cadı avları genellikle cadıların yakılarak veya linç edilerek öldürülmesi ile sonuçlanmıştır. Günümüzde cadı avı kavramı daha çok, "fikirleri topluma tehdit olarak görülen kimselere karşı düzenlenen kampanya" anlamında metafor olarak kullanılmaktadır.

On binlerce kişiyi öldüren olay: Cadı Avı

Batılı okuyucu ve araştırmacıların büyük kısmı için “cadı avı” denilince akla hemen, erken modern dönemde Batı, Orta ve Kuzey Avrupa’yı kasıp kavuran, oradan da Amerika’daki kolonilere sıçrayan mezalim gelir. Son 20 yıl zarfında Avrupa ve Kuzey Amerika’daki cadı avlarına yönelik akademik ilgide deyiş yerindeyse bir patlama yaşandı. Bunun sonucunda ortaya çıkan zengin literatür, konu hakkındaki mevcut (ve genellikle sansasyonel) çerçeveye meydan okudu.

Kurbanların yüzde 25’i erkekti, hatta erkekler bazı yerlerde (İzlanda, Estonya, Normandiya) çoğunluğu oluşturuyordu. Yine yoksul ve dışlanmış kesimlerin, kadın erkek fark etmeksizin cadılık suçlamaları için biçilmiş kaftan olduğu iddiası da çoğu kez geçerli görünmüyor. “Geniş kapsamlı cadı avları süresince kurbanların sosyal profilleri kati surette değişti” diye yazıyor Saarland Üniversitesi’nden Wolfgang Behringer, Witches and Witch-Hunts (Cadılar ve Cadı Avları) adlı kitabında. Ona göre bu değişim “kırsal kesimden gelen fakirleşmiş yaşlı dullardan”, “şehirli zengin ev kadınlarına ve onların kocalarına” doğru gerçekleşti. Almanya’daki pek çok vakada, cadılığa karşı yürütülen katliamlar “en zengin vatandaşları, ruhbanları, soyluları ve devlet görevlilerini”, yani “erkek yönetici elitini” silip süpürmüştü.

Yüzyıllarca katledilen kadınların gizli tarihi: Ortaçağ'da Cadı Avı

Şimdiye kadar konuyla alakalı bilmediğimiz bir husus, erken modern dönemdeki bu cadı avlarının, antik çağlarda başlayıp günümüze uzanan dünya tarihinin geniş yelpazesi içerisinde nereye oturduğuydu. Böylesi kapsamlı bir değerlendirmeyi Profesör Behringer kendisine hedef olarak seçmiş. Kitabında bu hedefine ulaşmış görünüyor; soykırım araştırmacılarının ve öğrencilerin ilgisini fazlasıyla hak ediyor.

Daha kitabının başında beklentilerimize meydan okuyor. Söze yüzyıllar öncesinin Avrupa’sıyla başlamak yerine, Güney Afrika’da apartheid döneminin sonlarında yaşanan bir anekdotu aktarıyor: “Eldeki kaynakların gösterdiğine göre, cadılıkla uğraştığı suçlamasıyla 20. yüzyılın ikinci yarısında öldürülen insan sayısı, aynı suçlamayla tarihin diğer dönemlerinin çoğunda öldürülenden daha fazla.” Behringer insanlığın binlerce yıllık tarihine göz gezdiriyor ve “sadece cadılığa dair inancın değil, cadı avı uygulamasının da evrensel bir fenomen olduğuna dair” Afrika’dan, Asya’dan ve Amerika’dan deliller getiriyor. Genel okuyucu, Behringer’in Avrupa’nın yüzlerce yıllık tarihi içinden temin ettiği on yıllarca süren cadı avlarına dair verdiği karmaşık detaylardan bunalabilir. Avrupa’da devlet oluşumunun bu erken aşamasında, siyasî otoritenin çakışan katmanlarının da karışıklığı kaçınılmaz bir şekilde arttırdığını belirtmeliyiz.

Cadı avı Batı dünyasında klasik dönemini erken modern dönemde (1480-1750) yaşamıştır. Bu süreçte 40.000-60.000 arası kişinin cadılık suçlamasıyla idam edildiği tahmin edilmektedir.

Batıda cadı avı Kitabı Mukaddes'in Mısır'dan Çıkış bölümündeki bir ayete dayandırılıyordu. Mısır'dan Çıkış 22. bölüm 18. ayet "Bir cadının yaşamasına müsamaha göstermeyeceksin." şeklindedir.

Cadılık ilk olarak İngiltere'de 1736 tarihinde suç olmaktan çıkarıldı. Cadılık Kanununda yapılan değişiklikle -cadı olmak yerine- cadı olduğunu iddia etmek; büyü yapabildiğini, kayıp eşyaları bulacağını vs. iddia etmek suç haline getirildi. Bunu diğer Avrupa devletleri takip etti.

Günümüzde cadı avlarına halen Sahra altı Afrika toplumlarında, Hindistan'da ve Papua Yeni Gine'de rastlanır.

2013 yılında Papua Yeni Gine'de iki kadın cadılık suçlamasıyla başları kesilerek öldürüldü.

Güncelleme Tarihi: 16 Haziran 2021, 17:09
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER