Zeybek oyunu nasıl ortaya çıkmıştır?

Zeybeklerin soyu 16. yüzyıla kadar dayanmaktadır. Zeybekler Anadolu kıyılarında yaşamaktadır. Zeybekleri Kurtuluş Savaşı’nda gösterdikleri yüksek gayret nedeniyle halk tarafından kabul görmüştür. Bu da halk arasında sembolize edilmesine neden olmuştur. Bölge halkının kuvayı milliye oluşturması direniş hatlarında özel birlik olarak savaşılması vatanın kurtulmasında etkili olmuştur.

Zeybek oyunu nasıl ortaya çıkmıştır?

Zeybek, Batı Anadolu yöresinde görülen halk oyunudur. Zeybek kendi içinde türlere ayrılmaktadır:

Zeybek kelimesi, sağbek olarak koruyucu anlamına da gelmektedir. Zeybeklerin, Orta Asya coğrafyasından Anadolu kıyılarına kadar geldiği bilinmektedir. Günümüzde de Anadolu kıyılarından oynan bir halk oyunu olarak bilinmektedir. Zeybek bir halk oyunudur. Halk oyunu olarak en yavaş oynanan oyunlardan biridir.

Tek kişi tarafından ya da birkaç oyuncunun çember şeklinde dizilmesiyle oynanır. Zeybek, halkı koruyan cesur bir adamı temsil eder. Zeybek oynayan dansçı, kollarını omuz hizasında, elleri başıyla aynı hizada olacak şekilde iki yana doğru açar ve bazı oyunlarda kollarını dirseklerden hafifçe kırar. Büyük adımlar atarak ağır ağır hareket eder. Ara sıra yere doğru eğilip bir dizin yere dokundurulması, bu dansın belirgin hareketlerindendir. Bu tarz zeybekler İzmir, Aydın, Manisa, Denizli, Muğla ve Uşak taraflarında görülen zeybek türleridir. Buna Balıkesir'in Ege sahilleri de dahil edilebilir.

İç Ege illeri olan; Kütahya, Bursa, Afyonkarahisar, Balıkesir'in doğu kısımları, Eskişehir ve Bilecik kaşıklı zeybek tavrı etkisindedir. Yine Ankara taraflarında oynanan oyunlar kaşıklı zeybek kategorisine girer. Kaşıklı zeybek oyun karakteri Sinop'a kadar uzanan Batı Karadeniz Bölümü'nü de içine alır.

Burdur, Isparta, Antalya, Muğla-Fethiye ve Denizli'nin güney kısımları (Acıpayam çevresi) "Teke" zeybekleri içine girer ve kıvrak ezgileri vardır.

Balıkesir'in iç ve güney kısımlarında ise kırık zeybek (güvende) oyunlarına rastlanır.

Ağır zeybek

Aydın Zeybeği olarak da adlandırılır. Genellikle şu türkü eşliğinde oynanır:

Uzun olur (aman) efelerin pıçağı

Beş yüz dirhem Şam Trablus kuşağı

Serbest olur (aman) Anadolu uşağı

Aşırdılar karlı (da) dağdan Keşiş'ten

Bilmiş ol ki geçmiş olur iş işten

Silâhı da elinde, kaması da belinde

Yavrum İzmir yolunda ben bir güzele vuruldum

Kaşıklı zeybek

Kıvrak zeybek (Teke zeybeği)

Kırık zeybek

Toplu Güvende

Toplu olarak oynanan, eşlik ezgisi karcığar makamında olan, Balıkesir'e ait halk oyunudur.

Harmandalı

Kerimoğlu Zeybeği

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER